Au pair – co to jest i na czym polega ten program?

Au pair to program wymiany kulturowej dla młodych osób, które chcą spędzić kilka miesięcy za granicą. Uczestnik mieszka z rodziną goszczącą i pomaga jej w opiece nad dziećmi, a w zamian otrzymuje utrzymanie i kieszonkowe. Najważniejszym celem jest wzajemne poznanie języka i obyczajów, a nie wykonywanie klasycznej pracy zarobkowej. W naszym artykule szczegółowo omawiamy, na czym polega ten program, jakie obowiązki ma au pair oraz kto może wziąć w nim udział.

Czym jest program Au Pair?

Projekt zrodził się w Europie i swoje korzenie ma we Francji, gdzie już dawno zaczęto przyjmować młode opiekunki z Anglii. Samo wyrażenie pochodzi z języka francuskiego i oznacza „na równych warunkach” – podkreśla to, że osoba przyjęta do domu staje się na czas pobytu tymczasowym członkiem rodziny, a nie wyłącznie pracownikiem. W założeniu chodzi o wymianę edukacyjno-kulturową, dlatego au pair i rodzina goszcząca muszą wywodzić się z różnych krajów.

Długość pobytu waha się najczęściej od 3 do 12 miesięcy, choć w niektórych państwach program można przedłużyć nawet do 2 lat. Uczestnik zamieszkuje w prywatnym pokoju, spożywa posiłki wspólnie z domownikami i uczestniczy w codziennym życiu rodziny. W odróżnieniu od opiekunki czy pomocy domowej, jego podstawowym zadaniem jest troska o dzieci i drobne prace z nimi związane. Popularnymi kierunkami są Stany Zjednoczone, Niemcy, Francja, Hiszpania, Szwajcaria, Irlandia, a także Wyspa Guernsey.

Jakie obowiązki ma Au Pair?

Głównym zajęciem au pair jest opieka nad dziećmi – od organizowania im czasu po wsparcie w codziennych rytuałach. Rodzina nie powinna traktować takiej osoby jako sprzątaczki czy kucharki dla całego domu. Wymiar godzinowy pracy jest ściśle regulowany, np. w Stanach Zjednoczonych nie może przekraczać 45 godzin tygodniowo, a w wielu europejskich krajach oscyluje wokół 30 godzin. Poniżej znajdziesz zestawienie zadań typowych oraz tych, które mają charakter opcjonalny.

Obowiązki związane z opieką nad dziećmi

Do typowych obowiązków au pair w ramach opieki nad dziećmi i drobnych prac domowych należy:

• przygotowanie dzieci do szkoły,
• zaprowadzanie do placówki i odbiór z niej,
• pomoc w odrabianiu lekcji,
• zabawa i organizowanie wyjść na place zabaw oraz spacerów,
• przygotowywanie lekkich posiłków dla dzieci,
• pranie i prasowanie dziecięcych ubrań,
• ścielenie łóżek,
• czyszczenie łazienki należącej do dzieci,
• utrzymanie porządku w kuchni – zamiatanie i zmywanie podłogi,
• drobne zakupy związane z potrzebami najmłodszych.

Dodatkowe zadania – co może, a czego nie musi robić Au Pair?

Istnieje też szereg czynności, które au pair może wykonywać dodatkowo, ale nie jest do nich zobowiązany. Należą do nich między innymi:

• przygotowywanie posiłków dla dorosłych członków rodziny,
• sprzątanie całego mieszkania,
• mycie okien,
• opieka nad zwierzętami domowymi,
• pielęgnacja ogrodu,
• opieka nad dziećmi spoza rodziny goszczącej.

Kto może zostać Au Pair?

Zasady dotyczące wieku i kwalifikacji różnią się w zależności od kraju docelowego. Zazwyczaj górna granica wynosi 30 lat, a dolną wyznacza pełnoletność. W przypadku wyjazdu do Stanów Zjednoczonych wymagany jest wiek od 18 do 26 lat, stan wolny i bezdzietność. Kandydat musi też wykazać się komunikatywną znajomością języka kraju goszczącego – w USA ocenianą podczas rozmowy kwalifikacyjnej – a także udokumentowanym doświadczeniem w opiece nad dziećmi.

Wymagania stawiane Au Pair

Poza granicą wieku istotnych jest kilka innych warunków. W Stanach Zjednoczonych konieczne jest przedstawienie zaświadczeń o co najmniej 250 godzinach pracy z dziećmi – mogą to być referencje od rodziny, sąsiadów, opiekunów z obozów letnich czy wolontariatu. Prawo jazdy nie zawsze jest formalnym wymogiem, ale znacząco podnosi atrakcyjność kandydatury, podobnie jak brak nałogów. Dodatkowo wymaga się dobrego stanu zdrowia potwierdzonego badaniami oraz przedstawienia zaświadczenia o niekaralności.

Warunki dla rodziny goszczącej

Rodzina, która chce przyjąć au pair, również musi spełnić konkretne zobowiązania. Przede wszystkim powinna posiadać przynajmniej jedno niepełnoletnie dziecko i zapewnić uczestnikowi oddzielny, nasłoneczniony pokój oraz pełne wyżywienie. Nie może traktować go jak pomocy domowej na pełny etat i musi przestrzegać maksymalnego tygodniowego wymiaru godzin, zapisanego w regulacjach danego kraju. Do jej obowiązków należy też wypłacanie ustalonego kieszonkowego oraz umożliwienie uczestnictwa w kursie językowym.

Wynagrodzenie, zakwaterowanie i inne warunki

Filarami finansowymi pobytu są bezpłatne mieszkanie i wyżywienie oraz comiesięczne kieszonkowe. Wysokość tego świadczenia zależy od lokalnych przepisów – w Stanach Zjednoczonych minimalna stawka to 195,75 dolarów tygodniowo, natomiast w krajach europejskich kwoty są zazwyczaj niższe i negocjowane indywidualnie. Pieniądze te mają służyć na drobne wydatki własne, bo podstawowe potrzeby pokrywa rodzina.

Kieszonkowe i zakwaterowanie

Zakwaterowanie obejmuje osobny pokój, a wyżywienie – trzy posiłki dziennie. Rodzina goszcząca nie ma obowiązku opłacania podróży au pair do kraju docelowego, choć w niektórych przypadkach – np. w Chinach czy USA – regulacje przewidują częściowy zwrot kosztów w ratach dodawanych do kieszonkowego. Rekomenduje się, aby wszelkie ustalenia dotyczące pokrycia kosztów przejazdu, biletów miesięcznych czy udostępnienia samochodu spisać w umowie.

Kurs językowy i ubezpieczenie

Wymiana kulturowa zakłada podnoszenie kompetencji językowych, dlatego w wielu krajach au pair uczestniczy w lekcjach. W programie amerykańskim wymagane jest minimum 3 godziny nauki tygodniowo, a rodzina goszcząca przeznacza na ten cel stypendium w wysokości 500 dolarów. Niezależnie od kierunku uczestnik musi być objęty ubezpieczeniem medycznym – w USA rodzina zapewnia polisę o wartości co najmniej 250 000 dolarów, natomiast w Europie często oczekuje się, że au pair wykupi je we własnym zakresie przed wyjazdem.

Urlop i dni wolne od pracy

Każdy au pair ma zagwarantowany czas na odpoczynek. Standardem są 1–2 dni wolne w tygodniu, przy czym przynajmniej jeden z nich powinna stanowić niedziela. Raz w miesiącu należy się pełny weekend bez obowiązków, a za 12 miesięcy pobytu przysługują nawet 4 tygodnie płatnego urlopu. Wykorzystać go można na podróżowanie, odwiedziny w ojczyźnie albo po prostu na regenerację w domu rodziny goszczącej – w tym drugim wypadku au pair nie wykonuje wtedy żadnych zadań.

Jak wygląda proces aplikacji i jakie formalności są potrzebne?

Ścieżka do wyjazdu zaczyna się od znalezienia odpowiedniej rodziny – można to robić samodzielnie za pośrednictwem internetowych platform kojarzących obie strony lub poprzez lokalną agencję. Wyjątkiem są Stany Zjednoczone, gdzie tylko wyznaczone agencje (amerykańskie i polskie współpracujące partnersko) mogą wystąpić o niezbędną wizę J-1. Po wstępnym wyborze kandydat przechodzi rozmowę kwalifikacyjną prowadzoną w języku angielskim, wypełnia formularze aplikacyjne i przedkłada referencje.

Aby wziąć udział w programie w Stanach Zjednoczonych, konieczne jest posiadanie wizy J-1, którą uzyskuje się wyłącznie za pośrednictwem wyznaczonych agencji.

Gdy obie strony zaakceptują swoją kandydaturę, nieodzownym krokiem staje się podpisanie umowy Au Pair. Dokument ten – którego wzór można pobrać z wiarygodnych źródeł – powinien precyzyjnie określać czas trwania współpracy, zakres obowiązków, wysokość kieszonkowego, warunki rozwiązania kontraktu oraz kwestię zwrotu ewentualnych kosztów podróży. Oryginał kontraktu jest często jednym z wymaganych załączników podczas składania wniosku wizowego. Formalności wizowe leżą po stronie au pair, a koszt aplikacji ponosi on samodzielnie. Po uzyskaniu dokumentów i odebraniu wizy pozostaje spakować walizkę i rozpocząć przygodę.

Umowa Au Pair powinna szczegółowo regulować warunki współpracy – między innymi wymiar godzin, obowiązki, wysokość kieszonkowego oraz okres wypowiedzenia.

Na miejscu uczestnikiem opiekuje się lokalny koordynator, który wspiera go w pierwszych tygodniach adaptacji i pomaga rozwiązywać ewentualne trudności. Warto pamiętać, że program można zakończyć przed czasem – umowa zazwyczaj określa okres wypowiedzenia, a powodem może być zarówno niedopasowanie, jak i zdarzenia losowe. Niezależnie od długości pobytu, przeżycie to daje niepowtarzalną okazję doskonalenia języka, poznania obyczajów i zdobycia wartościowych referencji na przyszłość.